Tổng thống Nga Vladimir Putin.'Là người thiết lập và gìn giữ thăng bằng, Putin cần phải 'phá vỡ' rồi lập lại cán cân. Nếu một phe thắng lợi, chắc chắn ông sẽ bị phụ thuộc vào phe đó trong cuộc bầu cử tổng thống năm sau', Andrei Ryabov, chuyên gia Trung tâm Carnegie Matxcơva, nói.
Phe phái đầy quyền lực 'siloviki' gồm các quan chức quốc phòng, hành pháp và an ninh đang dồn Yukos, doanh nghiệp có quan hệ chặt chẽ với những nhân vật hậu duệ' của Boris Yeltsin, vào thế bí. Cho tới nay, công ty dầu mỏ khổng lồ đang gặp khó khăn khi cổ đông chính Platon Lebedev đang bị giam vì cáo buộc biển thủ của công trong thời kỳ tư nhân hoá năm 1994.
Theo Alexei Makarkin, phụ trách nghiên cứu của Trung tâm Công nghệ chính trị, nếu tình hình này không dừng lại, thì siloviki, phe dường như không mấy quan tâm đến tác động của vụ Yukos đến thị trường và nền kinh tế nói chung, có thể nhòm ngó đến các doanh nghiệp lớn đã tư nhân hoá vài năm qua. 'Cuộc tấn công vào Yukos mở đường cho những hành động tương tự nhằm vào các tập đoàn lớn', ông nói.
Phe siloviki, do hai phó chánh văn phòng tổng thống Viktor Ivanov và Igor Sechin đứng đầu, đang cố gằng giành ảnh hưởng và nguồn tài chính trước thềm các cuộc bầu cử, để có thêm đòn bẩy với người đứng đầu điện Kremlin. Nếu ông Putin để siloviki đánh bại đối thủ, ông sẽ tự trói mình vào đội ngũ gồm các quan chức hành pháp và an ninh, vốn bị coi là không đủ khả năng xây dựng dân chủ và phát triển kinh tế ở Nga, Ryabov nhận xét.
Vyacheslav Nikonov, Chủ tịch nhóm cố vấn Politika, cho rằng vấn đề quan trọng là các doanh nghiệp lớn trong nước và nhà đầu tư nước ngoài có thể mất tin tưởng vào sự ổn định của nước Nga. Chính phủ có thể sẽ không thực hiện được kế hoạch tăng GDP lên gấp đôi trong vòng 10 năm.
Yury Korgunyuk, phụ trách nghiên cứu chính trị của nhóm cố vấn Indem, cho rằng tổng thống Putin cần nhanh chóng nhận ra nguy cơ nếu không nhanh chóng ngăn chặn phe siloviki.
Korgunyuk và Ryabov đều cho rằng về mặt nào đó, cuộc đấu đá giữa các phe phái hiện nay tương tự với tình trạng giữa những người theo đường lối cải cách và phe siloviki do trưởng lực lượng vệ sĩ tổng thống Alexander Korzhakov đứng đầu, trước cuộc bầu cử năm 1996. Khi đó, Korzhakov đi xa tới mức đề xuất tạm hoãn bầu cử để đảm bảo Yeltsin không thất bại trước đảng Cộng sản. Tuy nhiên, tổng thống Yeltsin đã hành động nhanh chóng, sát cánh cùng các doanh nghiệp lớn và phe cải cách trong chính quyền, sa thải trưởng lực lượng vệ sĩ cùng đồng minh trong giới an ninh. Tuy nhiên, sau khi dẹp bỏ phái siloviki và giành thắng lợi do sự ủng hộ từ các doanh nhân giàu có, ông Yeltsin nhận thấy ảnh hưởng chính trị của giới kinh doanh vượt khỏi tầm kiểm soát của mình. Trong nhiệm kỳ thứ hai, tổng thống Nga ngày càng không thể dung hoà các phe phái, điều mà ông đã thành công trong nhiệm kỳ đầu tiên.
Tổng thống Putin chưa đưa ra chương trình nghị sự rõ ràng cho nhiệm kỳ thứ hai, ngoài mục tiêu tăng GDP lên gấp đôi. Và đây có thể là lý do tại sao phe siloviki phải tranh đua với nhóm các doanh nghiệp lớn để giành lấy ảnh hưởng đối với người đứng đầu điện Kremlin.
Nguyễn Hạnh (theo MT)

Theo Vnexpress.net