Kế hoạch thứ nhất là một hợp đồng trị giá 2,5 tỷ USD nhằm phát triển các mỏ dầu ở Azadegan, Iran. Thứ hai là một đường ống dài 4.000 km từ các mỏ chưa có kết quả thăm dò ở đông Siberia, nơi người Nhật phải cố thắng láng giềng Trung Quốc để có thể giành hợp đồng với Nga.
Sự kiện trên cho thấy rõ tình cảnh khó khăn về nguồn cung nhiên liệu mà Nhật Bản phải đối mặt từ sau vụ tấn công khủng bố 11/9. Thủ tướng Koizumi đã chỉ thị cho các quan chức thận trọng xúc tiến thoả thuận với Iran, trong khi dồn hết sức để giành hợp đồng với Matxcơva.
Một mệnh lệnh như thế hẳn sẽ là nực cười nếu xuất hiện vài năm trước. Dự án Nga đắt đỏ gấp đôi so với Iran, trữ lượng các mỏ ở đông Siberia thì kém xa so với ở Azadegan. Ước tính tối đa chỉ là 10 tỷ thùng so với 26 tỷ của mỏ Iran. Một trở ngại nữa là công ty dầu mỏ lớn nhất của Nga, Yukos, đã hứa để dành dầu ở Siberia cho Trung Quốc. Ngoài ra, Nga và Nhật vẫn chưa ký được hiệp ước hoà bình, chính thức chấm dứt Thế chiến II, nguyên nhân là tranh chấp lãnh thổ.
Tuy nhiên, hợp đồng với Iran đã gần như rơi xuống vực sau sự kiện 11/9, cho thấy rằng làm ăn với Trung Đông là nguy hiểm và dễ bị thay đổi đến thế nào. 'Vụ tấn công đã giáng một cú đấm vào sự thoả mãn của người Nhật', Kensuke Kanekiyo thuộc Viện Kinh tế năng lượng Nhật Bản nhận xét.
Ba năm trước, một tổ hợp công nghiệp của xứ Phù Tang, dẫn đầu là Tomen Corp., được sự ủng hộ của Bộ Thương mại Nhật, đã giành quyền ưu tiên đàm phán hợp đồng với Iran. Nhưng giờ đây, chính quyền Mỹ đang gây sức ép buộc Tokyo từ bỏ mỏ Azadegan, bởi Washington nghi ngờ Iran tìm cách theo đuổi vũ khí hạt nhân. Tokyo đành 'giảm tốc' thương thảo với Tehran.
Đối với một nước nhập 88% nhu cầu nhiên liệu từ Trung Đông, việc tìm kiếm nguồn cung thay thế đang trở thành ưu tiên hàng đầu. Sự mất an ninh năng lượng của đất nước mặt trời mọc thể hiện rõ nhất ở những nỗ lực ngoại giao mạnh mẽ nhằm giành hợp đồng mua dầu từ Siberia, bất chấp thực tế là Trung Quốc đã bắt tay vào thương vụ từ trước. Đích thân thủ tướng Koizumi đưa vấn đề này ra trong cuộc hội đàm với Tổng thống Nga Putin hồi tháng giêng, khi tới Matxcơva. Ngày 8/7 vừa qua, Giám đốc Cơ quan Năng lượng và Tài nguyên Iwao Okamoto đã thực hiện chuyến công cán thứ 6 trong năm, chỉ để bàn về việc khảo sát chung các mỏ dầu ở Siberia.
Nhật Bản đang chạy đua với thời gian. Dự kiến đến tháng 9 này, Tổng thống Nga sẽ công bố ai là người được quyền phát triển các mỏ dầu ở Siberia. Tokyo đang hy vọng chiến thắng nhờ kế hoạch nhiều tham vọng hơn, và một túi tiền nặng hơn đối thủ Trung Quốc. Đường ống mà Tokyo đề xuất sẽ lưu chuyển 1 triệu thùng mỗi ngày, trong khi kế hoạch của Bắc Kinh chỉ là 600.000. Cuối tháng trước, Ngoại trưởng Nhật trong chuyến đi Valdivostok còn đưa ra nhiều 'mật ngọt' hơn: Nhật Bản sẽ chi nhiều tỷ đôla để giúp lấy dầu ra khỏi những vùng đất băng giá của Siberia.
Về phần mình, Matxcơva đang có vẻ hào hứng với đề xuất vào 'phút 89' của Tokyo. Theo các quan chức Nhật, đường ống của họ sẽ mở ra cả khu vực Thái Bình Dương, tạo điều kiện để Nga bán ra thị trường thế giới. Hiển nhiên là Matxcơva không muốn bị gắn chặt vào một hợp đồng theo đó họ chỉ được phép cung cấp cho khách hàng duy nhất, trong khi đường ống do Bắc Kinh đề xuất chỉ dẫn dầu đến Trung Quốc mà thôi.
T. Huyền (theo FEER)

Theo Vnexpress.net